Тәрбияче Кадрия Адгамова'ның шәхси сайты!

Адымнар нык, юллар имин булсын!

Катя — Sat, 31 Jan 2026 20:05:50 GMT

Адымнар нык, юллар имин булсын!

Максат:

Балаларның юл билгеләре һәм юл йөрү кагыйдәләре турындагы белемнәрен камилләштерү. Дид.уеннар, ситуатив мәсьәләләр аша балаларда игътибарлылык, тәрбияләү, уйнау сәләтләрен үстерү. Балаларны мнемо-таблица белән таныштыру, рәсемнәр арасында бәйләнешләр табарга өйрәтү. Балаларда ярдәмчеллек сыйфаты тәрбияләү.

Кулланма материаллар: транспорт төрләре рәсемнәре һәм аларны куеп бару өчен табло; ситуатив мәсьәләне чагылдырган 3 рәсем; юл билгеләре макеты, мнемо-таблица, балаларда юл билгеләре киемнәре, магнитофон язмасында машиналар тавышы, зур юл макеты, "серле” җәймә.

Шөгыль барышы:

Тәрбияче: Балалар, килгән кунаклар белән исәнләшик әле. Мин сезне бер патшалыкка сәяхәткә алып барам, ә ул бик – бик еракта. Ә кайсы патшалыкка икәнен табышмак белән әйтәм: Алмаш – тилмәш өч күз яна: Яшел, сары һәм кызыл: Урамда исән йөрергә Булыша ул көнозын. Балалар: Ул – светофор.

Тәрбияче: Дөрес әйттегез. Димәк, без светофор патшалыгына барачакбыз. Ә сезнең ул патшалыкка нинди төр транспорт белән барасыгыз килә?

Балалар: Минем самолетта очып барасым килә, ә мин трамвайда барыр идем; минем көймәдә йөзеп барасым килә, ә мин такси чакыртам да барам; минем вертолетта очып барасым килә, ә мин пароход белән барыр идем.

Тәрбияче: Балалар, сезнең бу төр транспортларга утырып йөргәнегез бар. Ә телисезме, мин сезне әкияттә генә була торган серле җәймәгә утыртып алып барам? Ягез әле, уңайлы итеп утырыгыз, кулга кул тотыныгыз. Патшалыкның юллары бик катлаулы, буталчык. Сезгә бик күп сынаулар үтәргә туры киләчәк. Кагыйдәләрне төгәл үтәсәгез, патшалыкның кадерле кунаклары була алырсыз. Сез зур сынаулар утәргә әзерме, авырлыклардан курыкмассызмы? Балалар бер җәймәгә утыралар һәм күзләрен йомалар, серле музыка уйный. Күзләрен ачуга тәрбияче светофор булып киенә.

Тәрбияче: Балалар, рәхим итегез, сез светофор патшалыгында. Балаларны милиционер белән светофор булып киенгән балалар каршы алалар.

Милиционер: Юлда булсаң, бул өлгер Юл кагыйдәсен нык бел. Светофорның һәрбер төсен Юл билгеләрен нык бел. Светофор: Сак йөрегез! Күзегез Булсын гел юлда гына Чыгыгыз урам аша Тиеш урыннан гына. Хәерле юл, дусларым Исән – имин йөрегез. Юлда тәртипле булуның Файдасы күп, белегез.

Тәрбияче: Сәяхәт маршрутын карап китик Схема буенча тукталышларның "Зирәкләр сукмагы”, "Ялгышлар аланы”, "Юл билгеләре” күргәзмәсе һәм зур урамдагы "Реклама” тактасы янында булуы ачыклана.

Тәрбияче: Әйдәгез балалар, "Зирәкләр сукмагы”ннан башлыйк сәяхәтне. Сорауларны тыңлагыз: - Светофорның зәңгәр төсе нәрсәне аңлата? - Машинага утырып баручы кем була? - Актанышта нәрсә юк? - Җәяүлеләр кайдан йөриләр? - Тротуардан янгын сүндерү машинасы һәм милиция машинасы кара – каршы киләләр. Кайсы юл бирер? Тәрбияче: Булдырдыгыз балалар, бигрәк зирәк, акыллы булып чыктыгыз. Хәзер юлыбызны дәвам итеп, "Ялгышлар аланы”на барыйк. Рәсемнәрне игътибар белән карагыз әле. Рәссам анда нинди ялгышлар җибәргән. Балалар рәсемнәрдә күрсәтелгән ситуатив мәсьәләләрне чишәләр: машина юлында уйнау тыела, машина юлын тиеш булмаган урыннан йөгереп чыгарга ярамый; машина юлына якын урында чана белән шуарга ярамаганлыгын искәртәләр.

Балалар җавап биреп бетерүгә Кирлемән чыга: - Ә мин бу рәсемнәрне сезне ялгыштыру өчен ясадым.

Балалар: Ә без ялгышмадык.

Тәрбияче: Ай, Кирлемән, син үзең ялгышасың, патшалык кунаклары бик зирәк күренәләр.

Кирлемән: Алайса, әйдәгез әле, монда килегез. Тәрбияче: "Юл билгеләре” күргәзмәсе була бу.

Кирлемән: Нәрсәгә әле кинәттән Уклар йөри түгәрәктән? Машиналар әйләнеп, Бер – берсенә бәйләнеп, Йөриләр түгәрәктән? Бала: Белегез, бел, бу мәйданда Туры юл юк икән анда Шуңа күрә түгәрәктән Уклар йөри әйләнеп.

Кирлемән: И әйбәт тә соң инде Шушы өндәү билгесе Әллә шушында гына Рәхәтләнеп биисе?!

Бала: Юк! Юк минем дусларым, Монда юл бик куркыныч! Бу билге сорый бездән, "Үтегез әкрен, тыныч!”

Кирлемән: Бу батарея ник монда Рәсемдә эленеп тора? Әллә юлчылар буранда Бел шушында җылына?

Бала: Бу билге шоферларга Болай дип әйтә бит ул: Тукта, әнә ерактан Бер поезд килә тизләп Шлагбаумнан чыкканда Түземлек бик зур кирәк. Кирлемән: Бер кеше җир казый Берәрегез беләме? Әллә монда байлыклар Акчалар күмелгәнме?

Бала: Юк шул, юк шул белмәдең! "Юл эшләре”н күрмәдең.

Тәрбияче: Күрдеңме, Кирлемән, балалар юл билгеләрен бик яхшы беләләр. Юлны дәвам итик. Инде юл читенә дә килеп җиттек. Монда ниндидер реклама тактасы, яле карыйк. Ә-ә, балалар, бу рәсемнәрдән торган таблица. Сез мондагы рәсемнәрдән ниндидер бәйләнешләр табарга тиеш. Яле, кайсыгыз өлгеррәк? (мнемо-таблицалар белән эш). - бу рәсемнәр транспорт төрләре; - ә бу рәсемнәр юл билгеләре; - балаларны автобус белән йөрткәндә автобуска "Монда балалар” билгесе куела.

Кирлемән: Мин дә бәйләнеш таптым. Балалар бакчасы янына " Балалар!” билгесе куела.

Тәрбияче: Ай, Кирлемән, булдырдың, сөендердең! Шулай да киңәшләребезне тыңлап кит әле:

1 бала: Юл билгеләре безгә Бик күп нәрсә әйтәләр Кирәк чакта боералар, Кирәктә кисәтәләр.

2 бала: Юлны аркылы чыкканчы Карап ал уңга – сулга. Якында машина күрсәң, Ашыкма, чыкма юлга.

3 бала: Светофор юл чатында Сиңа юлдаш төс – яшел. Кызылга аяк атлама, Ялтыраса да яшел.

4 бала: Һәлакәтләр булмасын дип Телидер һәрбер йөрәк Шуңа күрә дә йөргәндә Бик сак булырга кирәк! Бергә: Юкка гына әйтмәгәннәр: Ашыккан – ашка пешкән. Сабыр иткән – барып җиткән, Чыгарма, Кирлемән, истән.

5 бала: Юл кагыйдәсен белмәүче Урам – юлда йөрмәсен Бик йөрисе килә икән Кагыйдәсен өйрәнсен.

6 бала: Кайда гына йөрсәгез дә Игътибарлы булыгыз. Кагыйдәләрне үтәгез. Имин булсын юлыгыз.

Тәрбияче: Хәзер җырлап та алыйк. "Яшел урам”. Тәрбияче: Кадерле балалар, сезгә һәрвакытта да иминлек телим, әти - әниләрегезне тыңлап, юлда кагыйдәләрне төгәл үтәп яшәргә язсын. Очрамасын каршылыклар һич сезнең юлыгызда Тик яшел ут янып торсыy `һәрвакыт юлыгызда! Балалар, светофор патшалыгында ошадымы? Төрле уеннар уйнарга тагын килербез әле, Кирлемәнне дә өйрәтербез. Хушыгыз.

Кулланылган әдәбият:

1. "Программа воспитания и обучения в детском саду”. Под редакцией М.А. Васильевой, В.В. Гербовой, Т.С. Коморовой Москва, "Мозаика – Синтез”, 2005

2. "Обучение детей дошкольного возраста правилам безопасного поведения на дорогах” (региональный стандарт) Казань, 1995

3. "Методические рекомендации к "Программе воспитания и обучения в детском саду” под ред. В.В. Гербовой, Т.С. Коморовой Москва "Мозаика – Синтез”, 2005

4. Хабибуллина "Дорожная азбука” Елабуга, 2003

Бала- төп пассажир!!!!

Катя — Sat, 31 Jan 2026 19:53:27 GMT

Син төп пассажир, Нәни дустым!

Дустым! Хәзерге урамнарның төрледән- төрле транспортлар белән тулы икәнлеген син инде беләсең.Урамнарда тәртипсезлек булса, безнең тормышыбыз үтә дә авыр булыр иде. Тәртипсезлек булмасын өчен дә юл йөрү кагыйдәләре төзелгән. Алар бөтен дөнья кешеләренә сүзсез дә аңлашырлык итеп, юл билгеләре формасында ясалган. Ә юл хәрәкәтендә катнашучылар өчен исә аерым кагыйдәләр бар. Аларны үтәү мәҗбүри икәнлегенә син юлларга күз салу белән аңлый башлыйсың.

Өйдән чыгуга ук, син, автомобильгә утырасыңмы, җәяүле сукмагы буйлап атлыйсыңмы, юл хәрәкәтендә катнашучыга әвереләсең һәм сиңа кичекмәстән юлда хәвефсез йөрү кагыйдәләрен үтәү ихтыяҗы алдыңа килеп баса.

Кагыйдәләрне өйрәнү-замана таләбе генә түгел, бәлки якыннарыңны борчу- хәсрәттән аралау, үз-үзеңнең иминлегеңне саклау өчен дә бик- бик кирәк.

Без хәзер шуларны искә төшерербез!

Менә әтиең яки әниең сине бакчадан алды, капка төбендәге автомобиль сине көтеп тора. Син- төп пассажир! Синең автомобиль йөртәсең юк, билгеле, кердең дә, махсус кәнәфигә утырып, иминлек каешыңны эләктердең- эшең бетте, җырлап барсаң да була.....мы! Юк шул, дөрес фикерлисең, син пассажир булу кагыйдәсен төгәл үтим дисең икән, автомобиль йөртүченең, кем булуына карамастан, игътибарың читкә юнәлдерергә тиеш түгелсең. Ә автомобильдән чыкканда исә, бары тик тротуар ягын гына сайларга кирәклеген син инде үзең дә беләсең. Бу юл хәрәкәтен тоткарламау, һәм үзеңне саклау максатыннан эшләнә.

Җәмәгать транспортына утырырга ниятләгәнсез икән, автобус туктауга ук, ашыгып керергә ярамый. Башка пассажирларга чыгарга комачауламаска кирәклеген искәртәм. Мөмкинлек булганда, өлкәннәргә урын бирсәң, сине бик тә әдәпле бала, диярләр. Автобус яки башка җәмәгать транспортында артык кычкырып сөйләшергә, чүпләргә, транспорт урындыкларына зыян китерергә ярамавын ишеткәнең бар инде, беләм. Транспортта нәни балалар булса, сиңа аларны юату, сөйләштерү мөмкин. Шулай ук, өлкән яшьтәгеләр белән әдәпле генә итеп әңгәмә корсаң да, сине яратырлар.

Ә тәрәзәдән кулны тыгып бару һич ярый торган эш түгел, башны әйтмим дә инде. Моның аяныч нәтиҗәләргә китерүе турында күп сюжетлар күрсәтелә.

Тукталышка җиткәч, транспортны алдан да, арттан да урап узу катгый тыела. Бары тик транспорт кузгалып киткәч кенә, җәяүлеләр кичүеннән сезгә юлны аркылы чыгарга мөмкин.

Бу кагыйдәләрне үтәгәнсең икән, син төп пассажир, әдәпле пассажир!

Кадрия Вәсим кызы Әдһәмова, “Алтынчәч” балалар бакчасы

ЕЛ ТӘРБИЯЧЕСЕ-2025

Катя — Fri, 03 Jan 2025 13:25:30 GMT

19 ДЕКАБРЬ КӨННЕ "Умырзая" балалар бакчасында " Ел тәрбиячесе" республика бәйгесенең район этабы узды, бәйгедә катнашып, бәйге комиссиясе алдында мәктәпкә хәзерлек төркемендә балалар белән шөгыльүткәрдем, шөгыльгә үзанализ ясау һәм тәрбияви чара үздыру биремнәре дә бар иде. Аларны да уңышлы уздым.

ӨЛКӘННӘР ЯНЫНДА ЯКТЫЛЫК

Катя — Sun, 27 Oct 2024 13:18:15 GMT

Яшьләрнең өстендә бурыч булып ӨЛКӘННӘРНЕ хөрмәтләү тора. Әгәр яшьләр өлкән яшьтә булган кешеләрне хөрмәт итсә, алар олыгайгач шундый ук игътибарны алачак. Нинди милләт һәм дин тотуына карамастан, барлык олы яштәге кешеләргә яшьләр игътибар юнәлтеп, хөрмәт белән карарга, аларны яратырга һәм мөмкинлек булганда ярдәм итәргә тырышырга тиеш.Хөрмәтләүне кеч яшьтән үк башлыйбыз. Моның мисалы булып, әби- бабакайларыбызны чакырып, төрле МИЛЛИ чаралар УЗДЫРАБЫЗ. Бәйрәмнәребездә аларны катнаштырып, үгет- нәсыйхәт алабыз. Өлкәннәр көнендә аларны гына җыйнап, матур бәйрәм уздырабыз.

Элек-электән олы яшьтәге кешеләрне хөрмәт иткәннәр: алар җәмгыятькә төпле фикер сөйләгән, яхшы киңәш биргәннәр... Без дә "Дәү әниле көнем" , "Дәү әниле сәгать" чаралары уздырып, алардан матур фикерләр ишетәбез

ӨЛКӘННӘР ЯНЫНДА ЯКТЫЛЫК

Катя — Sun, 27 Oct 2024 13:16:34 GMT

БЕЗНЕ ЮЛЛАР, ЮЛЛАР ЧАКЫРА. БАКЧАДА ӘТИЛӘР КӨНЕН БИЛГЕЛӘП ҮТҮ

Катя — Sun, 27 Oct 2024 12:55:14 GMT

БИК ТӘ КҮҢЕЛЛЕ, КЫЗЫКЛЫ, ЭЧТӘЛЕКЛЕ ИТЕП ӘТИЛӘР КӨНЕН БИЛГЕЛӘП ҮТТЕК. БАЛАЛАР ТУГАН ТЕЛЛӘРЕНДӘ ӘТИЛӘРНЕ КОТЛАП, ҖЫРЛАР ҖЫРЛАДЫ, ШИГЫРЬЛӘР СӨЙЛӘДЕЛӘР. ӘТИЛӘР КИЛСЕН ДӘ, УЕННАР БУЛМАСЫН , ИМЕШ. ӘЛЕ НИЧЕК КЕНӘ!!!!! БИК ТӘ ЭЧТӘЛЕКЛЕКОМАНДАЛАР ЯРЫШЫ БУЛДЫ

Йомгаклау эшчәнлеге

Катя — Wed, 31 May 2023 19:54:00 GMT

Әти- әниләребезне чакырып, ел дәвамында өйрәнгән шөгыльләребезне күрсәттек. Ачык ишекләр көнендә эшчәнлекне карарга килделәр алар. Танып- белү- иҗади сәнгать эшчәнлекләрен үз әченә алган уеннар җыелмасы сабыйларның еллык белемнәрен күрсәтүдә төп алым булды. Нәниләр уеннар белән үрелеп барган эшчәнлектә биремнәр үтәде, сәләтләрен, белемнәрен күрсәттеләр

Республика кунакларын каршы алу чарасы

Катя — Wed, 31 May 2023 19:47:26 GMT

Нәниләрем белән һөнәр ияләре булып киенеп, Республика рәисе урынбасары Тимур Сөләймановны каршы алу чарасында катнаштык. Әлеге чара Җиңү паркында башланып, "Яшьлек" кинотеатрында дәвам итте.

Бакчабызда- ачык ишекләр көне

Катя — Wed, 31 May 2023 19:40:59 GMT

Китап яраткан бала булалмый начар,

дип тә өстәр идем мин, Р.Миңнуллинның “шигырь яраткан бала булалмый начар” дигән шигъри юлларына өстәп. Я, әйтегез, балалар бакчасына йөри генә башлаган балаларның кайсы гына уенчыкларын җыйнап, каршыларына үзе китап тотып утырып уйнамый. Һәммәсе дәдер, мөгаен. Сөйләшә белсә- белмәсә дә, нидер “укый” ул аларга, үзенчә тиргәп тә алган була: “тыңлап кына утырчәле!”, янәсе.

Әйе, күпчелек бала китап белән балалар бакчасына килгәч кенә таныша. Рәсеме генә түгел, китапның эчтәлеге булуы турында да төшенә.

Үз тәҗрибәмнән чыгып әйтәм, кече яшьтән үк, китапны яратырга, сакларга, укырга кирәклеген искәртеп торганда, бала кызыксынучанрак та була. Китап битләрен актару белән генә чикләнми, бәлки анда сурәтләнгән предметлы рәсем турында да берникадәр сөйли ала. Китап яраткан баланың сөйләме дә камилрәк, фикерләве дә үзгә булуы дәлилләнгән факт.

Икенчеләр төркемендә генә булсак та, китапның киңәшче икәненә төшенеп үсәбез. Аның турында шигырьләр, мәкальләр өйрәндек, җырлар да тыңлыйбыз. Бу юлы исә, районыбызның үзәк балалар китапханәсенә экскурсия үк планлаштырдык. Китапханә җитәкчелеге белән килешенеп, капиталь ремонттан соң матурланган китапханәгә юл тоттык. Аның кадәр зәвыкъ белән эшләнгән уку залы күп шәһәр китапханәләренең хыялы гынадыр әле. Китапханәче Айгөл, Ильмира, Клара апалары якты йөз белән каршы алды нәниләрне. Уку залы, абонемент почмагы, уен зоналары, киштәләрдәге бихисап кызыклы китаплар белән таныштырудан башланган очрашуда нәниләрнең үзләрен дә сынап карады апалары. “Әдәби викторина” да уздырып алдылар. Татар язучысы Абдулла Алиш әкияте буенча ясалган татарча мультфильм карап, аның эчтәлеге буенча фикерләштеләр. Ә фикерләрееее! Бер генә дә зурлардан калышмый шул аларның, китап яратучылар ич алар! Китап турында, яттан, бик сәнгатьле итеп, шигырьләр дә сөйләп күрсәткәч, безне төркемнәргә бүлеп, уен залына дәште китапханәчеләр. Онытылып уйнадык! Нинди уен дисезме, интерактив уеннар! Интерактив өстәл һәм интерактив идән белән җиһазланган икән ич хәзер китапханә. Уеннары да төрле. Бер сәгатьлек күңелле очрашудан никадәр эмоция, рухи көч, энергия җыеп кайттык. Нәниләрнең беренче генә экскурсияләре ич әле бу! Биредә өлкәннәр белән килеп, төрле мәгълүмат алу, уку, уйнау мөмкинлеге дә тудырылганлыгын белеп, әти- әниләребезгә дә җиткердек..

Кадрия Әдһәмова, “Алтынчәч” балалар бакчасы

НӘРСӘ УЛ ЯХШЫ, НӘРСӘ УЛ НАЧАР? ИНТЕРАКТИВ УЕН!

Катя — Fri, 17 Mar 2023 18:14:15 GMT

НӘРСӘ УЛ ЯХШЫ, НӘРСӘ УЛ НАЧАР? ПДД-ЮЛ ХӘРӘКӘТЕ КУРКЫНЫЧСЫЗЛЫГЫ КАГЫЙДӘЛӘРЕ

Интерактив уен